Türkiye'nin En Gelişmiş İlçeleri: 973 İlçe İçinde Şişli Birinci, Çankaya İkinci

Kısaca: Resmi ilçe gelişmişlik sıralamasına (SEGE-2022) göre Türkiye'nin en gelişmiş ilçesi 6,959 puanla İstanbul'un Şişli ilçesi; onu 6,901 ile Ankara'nın Çankaya ilçesi ve 5,940 ile Beşiktaş izliyor. En gelişmiş 1. kademedeki 67 ilçenin 29'u İstanbul'da. HangiMuhit hesabına göre bu 67 ilçede 2025 sonu itibarıyla 26,0 milyon kişi, yani nüfusun yüzde 30,2'si yaşıyor.

SEGE nedir, neyi ölçer?

SEGE, ilçelerin sosyo-ekonomik gelişmişliğini tek bir skorla ölçen resmi bir endekstir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının hazırladığı 2022 çalışması, Türkiye'deki 973 ilçenin tamamını kapsar ve her ilçeye bir skor, bir sıra ve 1'den 6'ya kadar bir kademe verir. 1. kademe en gelişmiş, 6. kademe en az gelişmiş ilçeleri gösterir.

Skor sekiz alandan gelen 56 değişkenle hesaplanır: demografi, istihdam ve sosyal güvenlik, eğitim, sağlık, finans, rekabetçilik, yenilikçilik ve yaşam kalitesi. Üniversite mezunu oranı, hekim sayısı, ortalama günlük kazanç, banka şubesi, Ar-Ge merkezi, turizm yatak kapasitesi ve internet aboneliği bu değişkenlerden bazılarıdır. Verilerin çoğu 2020 yılına, bir kısmı 2019'a aittir.

Değişkenlerin ağırlığını araştırmacı belirlemez; istatistiksel bir yöntem (temel bileşenler analizi) değişkenlerin ortak eğilimini bulup skoru üretir. Skorun ortalaması 0'dır: 973 ilçeden yalnızca 340'ı sıfırın üzerinde. En yüksek skor Şişli'nin 6,959'u, en düşük skor Şanlıurfa'nın Harran ilçesinin −1,447'si.

Türkiye'nin en gelişmiş ilçesi hangisi?

Türkiye'nin en gelişmiş ilçesi İstanbul'un Şişli ilçesidir. Ancak birincilik yarışı çok yakın: Ankara'nın Çankaya ilçesi Şişli'nin yalnızca 0,058 puan gerisinde. Üçüncü sıradaki Beşiktaş ile ikinci arasında ise neredeyse bir puanlık boşluk var. İlk 20'nin 13'ü İstanbul'da. İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya dışında listeye giren tek il, 8. sıradaki Nilüfer ilçesiyle Bursa.

İlk 20 ilçede 2025 sonu itibarıyla 8,7 milyon kişi yaşıyor. Listede hem 166 bin nüfuslu Beşiktaş hem de 952 bin nüfuslu Çankaya var; yani gelişmişlik büyüklükle doğrudan ilgili değil. 18. sıradaki İzmir'in Balçova ilçesi 75.743 nüfusuyla ilk 20'nin en küçüğü.

En gelişmiş ilçeler hangi illerde?

En gelişmiş 67 ilçenin 29'u İstanbul'da, 10'u İzmir'de, 5'i Ankara'da. Bu üç il, 1. kademenin yüzde 66'sını tek başına oluşturuyor. Antalya'dan 3, Bursa, Muğla, Kocaeli ve Çanakkale'den 2'şer ilçe var; kalan 12 ilin her birinden birer ilçe kademeye girmiş.

İstanbul bu sıralamada ayrı bir yerde duruyor: 39 ilçesinin 29'u 1. kademede, kalan 10'u 2. kademede. İstanbul'un sıralamada en geride kalan ilçesi Sultanbeyli bile 973 ilçe içinde 183. sırada. Yani İstanbul'un hiçbir ilçesi ülkenin üst beşte birinin dışına düşmüyor.

Ankara'da tablo daha karışık. Çankaya ikinci, Yenimahalle beşinci olsa da Ankara'nın 25 ilçesinden 3'ü 5. kademede. İzmir'in 30 ilçesinin 24'ü ilk iki kademede. 1. kademedeki 10 ilçesiyle İzmir, bu kademede İstanbul'dan sonra en çok ilçesi olan il.

Büyükşehir merkezleri dışında sürpriz isimler var mı?

Evet. 1. kademedeki 67 ilçeden 4'ü büyükşehir olmayan illerde: Edirne Merkez (40.), Çanakkale (53.), Kırıkkale'nin Yahşihan ilçesi (58.) ve Çanakkale'nin Bozcaada ilçesi (63.).

Bozcaada en çarpıcı örnek: 2025 nüfusu yalnızca 3.384 kişi, ama 973 ilçe içinde 63. sırada. Kırıkkale'de ise ilin en gelişmiş ilçesi merkez değil: Yahşihan 58. sıradayken Kırıkkale Merkez 172. sırada, yani 114 sıra geride.

İkinci sürpriz grubu kıyı turizminin güçlü olduğu ilçeler. Muğla'nın Bodrum ilçesi 25. sırada; Muğla'nın merkez ilçesi Menteşe'nin (72.) çok önünde. İzmir'in Çeşme ilçesi 45., Antalya'nın Alanya ilçesi 64., Muğla'nın Marmaris ilçesi 65. sırada. İstanbul'un Adalar ilçesi 17.489 nüfusla 55. sıraya yerleşiyor.

Doğu ve Güneydoğu'dan da birer isim var: Gaziantep'in Şehitkamil ilçesi 31., Erzurum'un Yakutiye ilçesi 62. sırada. Yakutiye, Doğu Anadolu'dan 1. kademeye giren tek ilçe.

Gelişmişlik kademeleri bölgelere nasıl dağılıyor?

1. kademedeki 67 ilçenin 36'sı Marmara'da, 13'ü Ege'de, 9'u İç Anadolu'da, 5'i Akdeniz'de, 2'si Karadeniz'de; Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'dan birer ilçe var. Marmara ve Ege'de 6. kademede hiç ilçe yok.

HangiMuhit analizine göre Marmara'daki 158 ilçenin yüzde 56'sı ilk iki kademede. Ege'de bu oran yüzde 37, Akdeniz'de yüzde 27. Karadeniz'in tablosu ortada yoğunlaşıyor: 197 ilçenin yarıdan fazlası 4. ve 5. kademede. Güneydoğu Anadolu'da ise 82 ilçenin 41'i, Doğu Anadolu'da 126 ilçenin 49'u 6. kademede.

Bölge ortalamaları, il içindeki farkları gizler. Örneğin İç Anadolu'da Ankara'nın beş ilçesi ve Konya'nın Selçuklu ilçesi 1. kademedeyken aynı bölgede 64 ilçe 5. kademede. Bu yüzden il ve ilçe düzeyinde bakmak, bölge etiketinden daha doğru bir resim veriyor.

Türkiye nüfusunun ne kadarı en gelişmiş ilçelerde yaşıyor?

HangiMuhit hesabına göre Türkiye nüfusunun yüzde 30,2'si 1. kademedeki 67 ilçede yaşıyor: 2025 sonu itibarıyla 25.998.709 kişi. 2. kademedeki 173 ilçe 35.151.692 kişiyle en kalabalık grup. İlk iki kademe birlikte nüfusun yüzde 71,0'ını barındırıyor; oysa bu 240 ilçe, 973 ilçenin yalnızca dörtte biri.

Ölçeğin öbür ucunda 6. kademedeki 121 ilçede 3.015.915 kişi yaşıyor; bu, nüfusun yüzde 3,5'i. 4., 5. ve 6. kademelerdeki 558 ilçe, yani ilçelerin yarıdan fazlası, toplam nüfusun yalnızca yüzde 16,3'ünü barındırıyor. Gelişmişlik ile nüfus aynı yerlerde toplanıyor: ülkenin kalabalık ilçeleri büyük ölçüde ilk iki kademede.

En gelişmiş ilçeler ile ortalama ilçe arasındaki fark ne kadar?

Fark, sıralamanın düz bir merdiven olmadığını gösterecek kadar büyük. HangiMuhit analizine göre 1. kademenin kendi içindeki skor aralığı (1,632 ile 6,959 arası, 5,3 puan), geri kalan 906 ilçenin tamamının yayıldığı aralıktan (1,581 ile −1,447 arası, 3,0 puan) daha geniş.

Bu, birkaç ilçenin geri kalan ülkeden çok belirgin biçimde ayrıştığı anlamına geliyor. Şişli ile 20. sıradaki Maltepe arasındaki fark (4,3 puan), Maltepe ile 973. sıradaki Harran arasındaki farktan (4,1 puan) bile büyük. Endeksin ortalaması 0 olsa da ortanca ilçenin skoru −0,29; 973 ilçenin 633'ü ortalamanın altında kalıyor. Az sayıda çok yüksek skor, ortalamayı yukarı çekiyor.

Pratikte bu şu demek: 10. sıradaki Başakşehir (3,468) ile 60. sıradaki Atakum (1,734) arasında 1,7 puan var; 300. ile 500. sıradaki iki ilçe arasındaki fark ise yalnızca 0,4 puan. Sıra numarasına değil, skora bakmak daha doğru bir karşılaştırma sağlar.

Taşınmayı düşünenler bu sıralamayı nasıl okumalı?

SEGE sırası, bir ilçenin genel imkânlarını özetleyen iyi bir başlangıç noktasıdır; ama bir evin ya da mahallenin yaşanabilirliğini tek başına anlatmaz. Üç noktaya dikkat edin.

• Ölçek etkisi: Değişkenlerin bir kısmı ilçenin Türkiye içindeki payına bakar (sanayi, iş yeri, turizm yatağı gibi). Bu yüzden 1 milyonu aşan nüfusuyla Esenyurt 26. sırada; büyük ilçeler bu göstergelerde avantajlıdır.
• Dönem: Veriler çoğunlukla 2020 yılına ait. 2023 depremlerinden etkilenen illerdeki değişimler bu sıralamaya yansımıyor.
• İlçe içi fark: Aynı ilçede çok farklı mahalleler bulunur. Sıralamayı mahalle düzeyindeki verilerle birlikte okuyun.

Aday ilçeleri yan yana görmek için Karşılaştır aracını, önceliklerinize göre öneri almak için Bana uygun sayfasını kullanabilirsiniz. Her ilçe sayfasında gelişmişlik sırası, nüfus, yaş yapısı ve deprem tehlikesi bir arada yer alıyor. Mahalleyi yerinde incelemek için taşınmadan önce mahalle araştırma rehberimize bakabilirsiniz; nüfusun nereye kaydığını ise 18 yılda Türkiye'nin nüfus haritası yazımızda anlattık.

Sık sorulanlar

Türkiye'nin en gelişmiş ilçesi hangisi?

Resmi ilçe gelişmişlik sıralamasına (SEGE-2022) göre Türkiye'nin en gelişmiş ilçesi 6,959 puanla İstanbul'un Şişli ilçesidir. Ankara'nın Çankaya ilçesi 6,901 puanla ikinci, İstanbul'un Beşiktaş ilçesi 5,940 puanla üçüncü sıradadır. İlk iki ilçe arasındaki fark yalnızca 0,058 puandır.

SEGE-2022'de kaç ilçe 1. kademede?

SEGE-2022'de 67 ilçe en gelişmiş 1. kademede yer alıyor. Bunların 29'u İstanbul'da, 10'u İzmir'de, 5'i Ankara'da. 1. kademe için eşik skoru 1,632'dir. Kademeye giren ilçeler yalnızca 20 ile dağılıyor; 61 ilde 1. kademede hiç ilçe yok.

SEGE hangi göstergelere bakıyor?

SEGE-2022, sekiz alanda toplam 56 değişken kullanır: demografi, istihdam ve sosyal güvenlik, eğitim, sağlık, finans, rekabetçilik, yenilikçilik ve yaşam kalitesi. Üniversite mezunu oranı, hekim sayısı, ortalama günlük kazanç, Ar-Ge merkezleri ve internet aboneliği örnek değişkenlerdir. Verilerin çoğu 2020 yılına aittir.

İstanbul'un en az gelişmiş ilçesi hangisi?

SEGE-2022'ye göre İstanbul'un sıralamada en geride kalan ilçesi Sultanbeyli'dir; ama Sultanbeyli bile 973 ilçe içinde 183. sırada ve 2. kademede. İstanbul'un 39 ilçesinin 29'u 1. kademede, 10'u 2. kademededir; İstanbul'da 3. ya da daha alt kademede ilçe bulunmuyor.

Büyükşehir olmayan illerin en gelişmiş ilçesi hangisi?

Büyükşehir olmayan iller arasında en üst sıradaki ilçe 40. sıradaki Edirne Merkez'dir. Onu 53. sıradaki Çanakkale Merkez, 58. sıradaki Kırıkkale'nin Yahşihan ilçesi ve 63. sıradaki Bozcaada izliyor. Bu dört ilçe, büyükşehir dışından 1. kademeye girebilen ilçelerdir.

En gelişmiş ilçelerde kaç kişi yaşıyor?

HangiMuhit hesabına göre 1. kademedeki 67 ilçede 2025 sonu itibarıyla 25.998.709 kişi yaşıyor; bu, Türkiye nüfusunun yüzde 30,2'si. İlk iki kademedeki 240 ilçe birlikte nüfusun yüzde 71,0'ını barındırıyor.

Sıralama, skor ve kademeler resmi ilçe gelişmişlik araştırmasından (SEGE-2022; verilerin çoğu 2020 yılına ait) alınmıştır. Kademe başına nüfus, il içi ve bölgesel dağılımlar ilçelerin 2025 sonu nüfusuyla HangiMuhit tarafından hesaplanmıştır; bölgeler illerin coğrafi bölgesine göre gruplanmıştır. Verinin kaynağı ve yöntemi için Veri kaynakları sayfasına bakabilirsiniz.