HangiMuhit
Muhit Hikâyesi

İstanbul'da Düzenli Spor Yapanlar: Her 8 Kişiden Biri, Üçte İkisi Tempolu Yürüyüşte

HangiMuhit ·

İstanbul'un 39 ilçesini haftada düzenli spor yapanların oranına göre kırmızı tonlarıyla gösteren harita; Başakşehir ve Fatih çerçeveli.

Kısaca: 2021'de yapılan geniş bir İstanbul hane araştırmasına göre şehirde haftada düzenli spor yapanların oranı yüzde 13,0; yani yaklaşık her sekiz kişiden biri. Düzenli spor yapanların yüzde 68,2'si tempolu yürüyüş yapıyor. Oran Başakşehir'de yüzde 35,0'a çıkarken Fatih'te yüzde 1,7'de kalıyor. En gelişmiş 10 ilçede oran yüzde 15,4, en az gelişmiş 10 ilçede yüzde 8,9.

İstanbul'un 39 ilçesinde haftada düzenli spor yapanların oranını gösteren, ilçelerin sırayla boyandığı hareketli harita.
Düzenli spor Başakşehir, Bakırköy ve Büyükçekmece'de yaygın; Fatih, Avcılar ve Bağcılar'da en az.

İstanbul'da kaç kişi düzenli spor yapıyor?

İstanbul'da haftada düzenli spor yapanların oranı yüzde 13,0. Araştırmada katılımcılara haftada düzenli olarak spor yapıp yapmadıkları soruldu; her 100 kişiden yaklaşık 13'ü "evet" dedi. Düzenli spor, burada haftanın belli günlerinde süreklilik içinde yapılan fiziksel etkinlik anlamına geliyor; ara sıra yapılan yürüyüş ya da mevsimlik etkinlikler bu tanımın dışında kalıyor.

Bu oran, İstanbulluların hafta sonu alışkanlıklarıyla da uyumlu. Aynı araştırmada hafta sonuna ilişkin yanıtların yalnızca yüzde 1,3'ü "spor yapmak" oldu; hafta sonu yanıtlarının yüzde 38'i ise "evde dinlenme". Bu tabloyu İstanbulluların hafta sonu haritası yazımızda ayrıntılı ele aldık.

İstanbullular en çok hangi sporu yapıyor?

En yaygın spor açık ara tempolu yürüyüş: düzenli spor yapanların yüzde 68,2'si tempolu yürüyüş yaptığını söylüyor. Koşu yüzde 24,3, fitness ve vücut geliştirme yüzde 20,2 ile onu izliyor. Yüzme yüzde 11,6, futbol yüzde 9,9, yoga ve pilates yüzde 7,9 oranında.

İstanbul'da düzenli spor yapanlar arasında tempolu yürüyüş, koşu, fitness, yüzme, futbol ve diğer sporların payını gösteren çubuk grafik.
Düzenli spor yapanların üçte ikisinden fazlası tempolu yürüyüş yapıyor; takım sporları ve raket sporları çok geride.

Bir kişi birden fazla spor yapabildiği için oranların toplamı yüzde 100'ü aşıyor. Bisiklet yüzde 6,8, basketbol yüzde 4,4, tenis yüzde 2,4, dövüş sporları yüzde 2,0 ile listenin sonunda. Tempolu yürüyüş ve koşunun ağırlığı, İstanbul'da sporun büyük ölçüde özel bir tesis gerektirmeyen, sokakta, sahilde ya da parkta yapılan etkinliklerden oluştuğunu gösteriyor.

İstanbul'da en çok spor yapılan ilçe hangisi?

Düzenli spor yapanların oranı en yüksek ilçe yüzde 35,0 ile Başakşehir. Onu Bakırköy (yüzde 34,6) ve Büyükçekmece (yüzde 33,0) izliyor. Bu üç ilçede her üç kişiden biri düzenli spor yapıyor; İstanbul ortalamasının yaklaşık iki buçuk katı. Dördüncü sıradaki Beylikdüzü (yüzde 21,2) ile arada belirgin bir boşluk var.

Oranın en düşük olduğu ilçe yüzde 1,7 ile Fatih. Avcılar (yüzde 4,1), Bağcılar (yüzde 4,5), Sultanbeyli (yüzde 4,7) ve Çekmeköy (yüzde 6,4) da listenin sonunda. Fatih'te araştırmaya 357 kişi katıldı ve bunların yalnızca 6'sı düzenli spor yaptığını söyledi. İstanbul ortalaması geçerli olsaydı bu sayının 46 dolayında olması beklenirdi; fark rastlantıyla açıklanamayacak kadar büyük. Yine de ilçe tekil sonuçlarını kesin sıralama değil, eğilim olarak okumak gerekir.

Başakşehir, Bakırköy ve Büyükçekmece'nin ortak bir özelliği dikkat çekiyor: bu ilçelerde aracını sokağa park eden hanelerin payı İstanbul ortalamasının (yüzde 70,5) belirgin biçimde altında: Başakşehir'de yüzde 27,0, Bakırköy'de yüzde 50,4, Büyükçekmece'de yüzde 53,0. HangiMuhit analizine göre aracını sokağa park eden hane oranının en düşük olduğu 10 ilçede düzenli spor oranı yüzde 20,1, en yüksek olduğu 10 ilçede yüzde 7,0. Bina otoparkının yaygınlığı, site tipi ve planlı konut alanlarının bir göstergesi olabilir; bu alanlardaki yürüyüş yolları, spor salonları ve havuzlar spor alışkanlığını kolaylaştırıyor olabilir. Bu bir ilişki, kanıtlanmış bir neden değil.

Gelişmiş ilçelerde daha çok mu spor yapılıyor?

Evet, fark belirgin. HangiMuhit analizine göre resmi ilçe gelişmişlik sıralamasında (SEGE-2022) İstanbul'un ilk 10 ilçesinde düzenli spor yapanların oranı yüzde 15,4, ortadaki 19 ilçede yüzde 13,2, son 10 ilçede yüzde 8,9. SEGE, ilçeleri eğitim, sağlık, istihdam, gelir ve erişim gibi göstergeleri bir araya getirerek sıralayan resmi bir endekstir.

İstanbul ilçelerinin gelişmişlik sırasına ve mahalle sosyo-ekonomik statüsüne göre üç gruptaki düzenli spor yapma oranlarını gösteren çubuk grafik.
Hem ilçe gelişmişliği hem mahalle statüsü yükseldikçe düzenli spor yapanların oranı artıyor.

Mahalle düzeyindeki sosyo-ekonomik statüye baktığımızda fark daha da açılıyor. Sosyo-ekonomik statü puanı, mahalleleri eğitim, gelir ve yaşam koşullarına göre 0 ile 100 arasında puanlayan bir göstergedir; biz her ilçenin mahalle puanlarının ortalamasını aldık. Bu ortalamanın en yüksek olduğu 10 ilçede düzenli spor oranı yüzde 16,6, en düşük olduğu 10 ilçede yüzde 8,7. Yani statüsü yüksek ilçelerde düzenli spor yapanların oranı yaklaşık iki kat.

Gelişmişlik, yapılan sporun türünü de değiştiriyor. En gelişmiş 10 ilçede düzenli spor yapanların yüzde 14,8'i yüzüyor; en az gelişmiş 10 ilçede bu oran yüzde 9,1. Futbolda tablo tersine dönüyor: en gelişmiş ilçelerde yüzde 5,9, en az gelişmiş ilçelerde yüzde 10,6. Fitness ise iki grupta da yüzde 20 dolayında; spor salonu, gelişmişlik farkının en az hissedildiği alan.

Yaş, spor yapma oranını etkiliyor mu?

Bu araştırmanın ilçe tabloları yaşa göre kırılım vermediği için yaş etkisini ilçe verisiyle doğrudan ölçemiyoruz. Elimizdeki ortanca yaş verisi de ilçe değil il düzeyinde. Bu nedenle "yaşlı nüfusu fazla olan ilçede spor az" gibi bir sonuca bu veriyle ulaşmak mümkün değil.

Verinin söyleyebildiği, spor türlerinin yapısı. Tempolu yürüyüşün açık ara önde olması, her yaştan insanın yapabildiği düşük yoğunluklu etkinliklerin İstanbul'daki düzenli sporun omurgası olduğunu gösteriyor. Türkiye nüfusunun hızla yaşlandığını Türkiye 18 yılda 7 yaş yaşlandı yazımızda anlattık; bu eğilim, yürüyüşe uygun yeşil alan ve sahil yollarının önemini artırıyor.

Haritada hangi ilçede daha çok park ve spor tesisi var?

HangiMuhit haritasında İstanbul için 5.703 park ve oyun alanı kaydı var: 3.782 park ve 1.921 çocuk oyun alanı. Spor merkezi ve fitness salonu olarak kayıtlı nokta sayısı ise 399. Bu kayıtlar haritada işaretlenmiş olanlardır ve eksik olabilir; özellikle spor salonu sayısı gerçek sayının çok altında kalıyor olabilir. Bu nedenle sayıları kesin resmi envanter değil, ilçeler arası karşılaştırma için bir gösterge olarak okumak gerekir.

Haritada kayıtlı park ve oyun alanlarının 10 bin kişiye düşen sayısının en yüksek olduğu 5 ilçe ile en düşük olduğu 4 ilçeyi gösteren hareketli çubuk grafik.
Haritada kayıtlı park ve oyun alanı Adalar, Şile ve Tuzla'da nüfusa göre en yüksek; Esenyurt ve Sultanbeyli'de en düşük.

Nüfusa oranladığımızda her 10 bin kişiye düşen park ve oyun alanı kaydı en yüksek Adalar (11,4), Şile (10,4), Tuzla (7,6) ve Eyüpsultan (7,2) ilçelerinde. En düşük oranlar Esenyurt (1,2), Sultanbeyli (1,3), Bahçelievler (1,6) ve Bağcılar (1,8) ilçelerinde. Esenyurt'ta 10 bin kişiye düşen park kaydı, Tuzla'nın altıda biri kadar.

Park ile spor arasındaki ilişki zayıf ama yön tutarlı. HangiMuhit analizine göre 10 bin kişiye düşen park kaydı en yüksek 13 ilçede düzenli spor oranı yüzde 14,9, ortadaki 13 ilçede yüzde 12,9, en düşük 13 ilçede yüzde 11,6. Spor tesisi kayıtlarında ise tutarlı bir örüntü yok: Fatih, nüfusa göre en çok spor tesisi kaydı olan ilçeler arasında olmasına karşın düzenli spor oranı en düşük ilçe. Tesisin varlığı tek başına yetmiyor; zaman, gelir ve alışkanlık da belirleyici.

39 ilçede düzenli spor tablosu

Tablo ilçeleri düzenli spor yapanların oranına göre büyükten küçüğe sıralıyor. Mahalle statüsü, ilçedeki mahallelerin sosyo-ekonomik statü puanlarının ortalamasıdır (0–100). Spor tesisi ve park sayıları haritada kayıtlı olanlardır.

İlçeDüzenli spor yapanSEGE-2022 sırasıMahalle statüsü (ort.)Spor tesisi kaydıPark ve oyun alanı kaydıPark / 10 bin kişi
Başakşehir%35,01038,8143276,1
Bakırköy%34,6679,2121466,7
Büyükçekmece%33,05142,94802,8
Beylikdüzü%21,22350,021323,1
Şişli%20,3168,56622,4
Üsküdar%18,61664,0142625,1
Küçükçekmece%18,63935,7102172,8
Kartal%16,93545,6282214,6
Pendik%16,62432,3282523,4
Beşiktaş%15,1391,371086,5
Maltepe%14,42054,2191522,9
Silivri%14,19418,11823,4
Ataşehir%13,8950,7242245,4
Şile%13,217615,715210,4
Adalar%12,65560,042011,4
Kadıköy%12,2482,1412295,0
Kâğıthane%12,13840,111633,7
Bayrampaşa%11,63632,56933,4
Esenyurt%11,32630,5101231,2
Ümraniye%11,11341,5172974,1
Beyoğlu%11,11244,65773,6
Sancaktepe%11,09527,0152394,7
Zeytinburnu%10,52943,36712,6
Sarıyer%10,41458,3151915,5
Eyüpsultan%10,35435,3123077,2
Bahçelievler%10,12845,55881,6
Arnavutköy%9,816716,81742,1
Gaziosmanpaşa%9,68533,631262,6
Beykoz%8,96136,43813,3
Tuzla%8,51939,082377,6
Esenler%8,19023,33862,0
Çatalca%8,016913,80313,8
Güngören%7,85040,96522,1
Sultangazi%7,116123,3102294,3
Çekmeköy%6,48639,3151233,9
Sultanbeyli%4,718318,34511,3
Bağcılar%4,53328,681281,8
Avcılar%4,16643,821002,3
Fatih%1,7737,3291704,8

Spora başlamak ya da spora uygun bir semt seçmek isteyenler için

Verinin en net mesajı şu: İstanbul'da düzenli spor, büyük ölçüde evin yakınında yapılan yürüyüş ve koşudan oluşuyor. Bu yüzden spor alışkanlığı için en önemli olanak pahalı bir tesis değil, güvenli ve erişilebilir bir yürüyüş alanı.

  • Evinize yakın yeşil alanları bulun: haritada park, oyun alanı ve spor tesisi katmanlarını açarak mahallenizin çevresine bakın. Haritada eksik gördüğünüz bir kurum ya da alan varsa ilçenizin sorunlar sayfası gibi bildirim kanallarını kullanabilirsiniz.
  • Taşınıyorsanız yürüyüş olanağını ölçüt yapın: sahil yolu, büyük park ya da korunan yeşil alana yakınlık, düzenli spor için en güçlü kolaylaştırıcılardan biri. İlçeleri yan yana görmek için karşılaştırma aracını, önceliklerinize göre liste için Bana uygun ilçe aracını kullanabilirsiniz.
  • Çocuklu aileler için: haritada kayıtlı park ve oyun alanlarının nüfusa oranı ilçeden ilçeye dokuz kattan fazla değişiyor. Seçim yaparken Çocuklu aileler için mahalle seçimi rehberindeki adımları izleyebilirsiniz.
  • Mahalleyi farklı saatlerde gezin: akşam saatlerinde parkların aydınlatmasını ve yürüyüş yollarının kullanımını görmek, ilandaki bilgilerden daha çok şey söyler. Kontrol listesi için Taşınmadan önce mahalle nasıl araştırılır rehberine bakın.

Spor oranı yüksek ilçelerin bir kısmında otomobil sahipliği ve ev sahipliği de yüksek. Bu göstergeleri İstanbul'da otomobili olan haneler ve İstanbul'da ev sahipleri ve kiracılar yazılarımızda inceledik.

Sık sorulanlar

İstanbul'da düzenli spor yapanların oranı nedir?

2021'de yapılan geniş bir İstanbul hane araştırmasına göre haftada düzenli spor yapanların oranı yüzde 13,0. Yani İstanbul'da yaklaşık her sekiz kişiden biri düzenli spor yapıyor. Oran ilçeden ilçeye çok değişiyor: Başakşehir'de yüzde 35,0, Fatih'te yüzde 1,7.

İstanbullular en çok hangi sporu yapıyor?

En yaygın spor tempolu yürüyüş. Düzenli spor yapanların yüzde 68,2'si tempolu yürüyüş yapıyor. Koşu yüzde 24,3, fitness ve vücut geliştirme yüzde 20,2, yüzme yüzde 11,6 ile onu izliyor. Futbol yüzde 9,9, tenis ise yüzde 2,4 oranında.

İstanbul'da en çok spor yapılan ilçe hangisi?

Düzenli spor yapanların oranı en yüksek ilçe yüzde 35,0 ile Başakşehir. Bakırköy (yüzde 34,6) ve Büyükçekmece (yüzde 33,0) ikinci ve üçüncü sırada. Bu üç ilçede her üç kişiden biri düzenli spor yapıyor. En düşük oran yüzde 1,7 ile Fatih'te.

Gelir ve gelişmişlik spor yapmayı etkiliyor mu?

İlçe verileri belirgin bir ilişki gösteriyor. SEGE-2022 sıralamasında İstanbul'un ilk 10 ilçesinde düzenli spor oranı yüzde 15,4, son 10 ilçesinde yüzde 8,9. Mahalle sosyo-ekonomik statüsü en yüksek 10 ilçede oran yüzde 16,6, en düşük 10 ilçede yüzde 8,7. Bu bir ilişki; tek başına neden-sonuç anlamına gelmiyor.

İstanbul'da kaç park var?

HangiMuhit haritasında İstanbul için 3.782 park ve 1.921 çocuk oyun alanı olmak üzere 5.703 kayıt bulunuyor. Bu sayı haritada kayıtlı olanları gösterir ve eksik olabilir. Nüfusa göre en çok park kaydı Adalar, Şile ve Tuzla'da; en az Esenyurt ve Sultanbeyli'de.

Parkı çok olan ilçede daha çok spor yapılıyor mu?

Hafif bir eğilim var. HangiMuhit analizine göre 10 bin kişiye düşen park kaydı en yüksek 13 ilçede düzenli spor oranı yüzde 14,9, en düşük 13 ilçede yüzde 11,6. Ancak fark küçük ve park sayısı tek başına belirleyici değil; Fatih gibi tesis kaydı çok olan bir ilçede spor oranı en düşük düzeyde.

Düzenli spor ve spor türü verileri 2021'de 39 ilçede yapılan bir İstanbul hane araştırmasından alınmıştır; spor türü oranları düzenli spor yapanlar içindeki paydır. Mahalle sosyo-ekonomik statü puanı 2016 tarihlidir ve ilçe değeri mahalle puanlarının basit ortalamasıdır. Park, oyun alanı ve spor tesisi sayıları haritada kayıtlı noktalardır, eksik olabilir; nüfus 2025 resmi sonuçlarıdır. Gruplamalar HangiMuhit hesaplamasıdır. Verinin kaynağı ve yöntemi için Veri kaynakları sayfasına bakabilirsiniz.

Bu yazı nasıl hazırlandı? HangiMuhit ekibi tarafından yazıldı; sayılar yayından önce ham veriyle karşılaştırıldı. Verilerin nereden geldiğini Veri Kaynakları, hazırlık sürecimizi Editoryal İlkeler sayfasında bulabilirsiniz. Hata gördüyseniz bize yazın.